W ostatnim czasie pojawia się coraz więcej badań i publikacji nt. pokolenia dwudziestoparolatków, którzy weszli w dorosłe życie w nowym stuleciu, określanych jako Pokolenie Y (lub generacja millenium). Ponieważ jest to także pokolenie wyżu demograficznego, ich postawy i aspiracje szczegółowo badają socjologowie, marketingowcy oraz dostawcy różnego typu produktów i usług. Polski Y to nie tylko obywatel, aktywny internauta i wymagający konsument, ale także – a może przede wszystkim – pracownik, o którym większość pracodawców nie ma zbyt pochlebnego zdania.

W 2007 roku mieliśmy do czynienia ze swoistym przełomem na polskim rynku pracy, którego ostatecznym potwierdzeniem był rekordowy wzrost płac na poziomie 12%, wynikający z deficytu niektórych fachowców. Według publikowanych przez różne instytucje badań, dla co najmniej połowy pracodawców problemy z pozyskaniem odpowiednich specjalistów stanowią barierę rozwoju, a część odczuwa bardzo poważne problemy z rekrutacją pracowników. Wielu pracodawców spotyka się z przypadkami, gdy wybrany kandydat odrzuca ich ofertę pracy, wybierając inną, testując tylko swoją wartość na rynku, bądź wykorzystując ją jako kartę przetargową, aby wynegocjować lepsze warunki z obecnym pracodawcą.

Niedawne wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich wywołało żywą dyskusję ekspertów ds. prawa pracy, pracodawców oraz różnych instytucji na temat zakresu dozwolonej kontroli pracowników, form elektronicznego monitorowania ich aktywności zawodowej oraz rozsądnego pogodzenia interesów pracodawcy z poszanowaniem sfery prywatności i dóbr osobistych pracowników. Poniżej przedstawiamy omówienie możliwości stosowania przez pracodawców niektórych nowych technik teleinformatycznych, jak również ich efektywności oraz wpływu na motywację pracowników oraz relacje wewnętrzne.

W październiku 2007 weszły w życie przepisy Kodeksu Pracy regulujące zatrudnienie w formie telepracy. Według ostatnich badań rynku pracy, niespełna 2% polskich pracowników korzysta z tej formy zatrudnienia. Te wyniki plasują nas na końcu rankingu krajów Unii Europejskiej, gdzie telepracownicy stanowią często kilkanaście procent ogółu zatrudnionych – rekordzistami są kraje skandynawskie: Finlandia (blisko 17%), Szwecja (ponad 15%). Stopniowa ewolucja tradycyjnego modelu pracy spowodowana jest głównie rozwojem technologii teleinformatycznych, wzrostem znaczenia wiedzy i umiejętności oraz ekspansją sektora usług.

Założenia ustawowe

W maju 2006 r. weszła w życie Ustawa z 7 kwietna 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz.U. nr 79, poz. 550), wprowadzająca obowiązek utworzenia rad pracowników u pracodawców zatrudniających co najmniej 100 pracowników, o czym informowaliśmy Państwa w naszym biuletynie. Obowiązek wprowadzenia takich regulacji do prawa polskiego wynika z dyrektywy unijnej nr 2002/14/WE.

Wysokość odpisu rocznego

GUS podał dane o wysokości przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2007 r., pozwalające na obliczenie odpisu na fundusz świadczeń socjalnych w firmach (ZFŚS). Ponieważ w ubiegłym roku odnotowaliśmy rekordowy wzrost wynagrodzeń, również kwota podstawowego odpisu socjalnego znacznie wzrosła i wyniesie na jednego pełnoetatowego pracownika w 2008 r.

Od 1 stycznia 2008 na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z 11.09.2007 w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. (Dz.U. nr 171, poz. 1209), minimalne wynagrodzenie zasadnicze brutto pracownika zatrudnionego na pełnym etacie nie może być niższe od 1.126 ZŁ (w 2007 r. wynosiło ono 936 ZŁ brutto). Określając wysokość podwyżki rząd chciał, by płaca minimalna wynosiła 40% przeciętnego wynagrodzenia (pod koniec 2007 r. wynosiło ono ok. 3.000 ZŁ). Należy jednak pamiętać, że według oficjalnych danych, minimalne wynagrodzenie otrzymuje zaledwie ok. 3% zatrudnionych, natomiast ponad 60% pracowników zarabia poniżej obliczanego przez GUS przeciętnego wynagrodzenia.

27 listopada 2007 Trybunał Konstytucyjny wydał precedensowy wyrok (sygn. SK 18/05) w sprawie odszkodowań dla pracowników związanych z bezprawnym rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia (Dz.U. nr 225, poz. 1672).

24 listopada 2007 weszło w życie Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9.10.2007 zmieniające rozporządzenie w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. nr 196, poz. 1420). Nowe przepisy precyzują m.in. definicje rodzajów obowiązkowych szkoleń BHP dla pracowników i czas ich trwania

Od 16 października 2007 obowiązują przepisy nowego Rozdziału IIb w Kodeksie Pracy – Zatrudnianie pracowników w formie telepracy, dodane na mocy Ustawy z 24.08.2007 (Dz.U. nr 181, poz. 1288). Jest to nowatorskie rozwiązanie uwzględniające rozwój nowych technologii informatycznych, większą elastyczność pracowników oraz możliwości aktywizacji zawodowej osób zamieszkałych poza dużymi miastami lub niepełnosprawnych.

W tym roku odnotowaliśmy największy wzrost płac w ostatnim dziesięcioleciu – GUS podał, że przeciętne wynagrodzenie brutto w pierwszych trzech kwartałach 2007 r. wzrosło o 9.7%. Tyle statystyka, w praktyce wzrost ten był zróżnicowany zależnie od rynkowego popytu na określonych specjalistów: najbardziej wzrosły wynagrodzenia osób najmniej zarabiających, wykwalifikowanych robotników oraz specjalistów o unikalnych kwalifikacjach. Natomiast znaczna część pracodawców prywatnych zakłada ok. 15-procentowy wzrost budżetu płac w 2007 r. Eksperci przewidują, że tendencja wzrostowa utrzyma się również w najbliższych latach i będziemy szybko odrabiać dystans do krajów starej Unii Europejskiej, a wtedy wzrost gospodarczy w Polsce może zostać zahamowany już w 2009 r.

1 lipca 2007 wchodzi w życie Ustawa o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw z dnia 15.06.2007 (Dz.U. nr 115, poz. 792), wprowadzająca sukcesywne obniżenie składki rentowej ZUS po stronie pracodawcy i pracownika.

1 lipca 2007 wejdzie w życie nowa Ustawa z dnia 13.04.2007 o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. nr 89, poz. 589), której głównym celem było rozszerzenie kompetencji kontrolnych PIP oraz znaczne zwiększenie kar pieniężnych dla pracodawców łamiących przepisy prawa pracy. Poniżej przedstawiamy najważniejsze zmiany.

25 maja 2006 wchodzi w życie Ustawa z 7 kwietna 2006 o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz.U. nr 79, poz. 550), wprowadzająca obowiązek utworzenia rad pracowniczych u pracodawców zatrudniających co najmniej 50 pracowników. Ustawa ta ma na celu zapewnienie pracownikom dostępu do informacji o sytuacji ekonomicznej firmy, planowanych zmianach w stanie zatrudnienia oraz innych działaniach pracodawcy mogących powodować istotne zmiany w organizacji pracy lub warunkach zatrudnienia. Obowiązek wprowadzenia takich regulacji do prawa polskiego wynika z dyrektywy unijnej nr 2002/14.

1 maja 2004 Polska stała się członkiem Unii Europejskiej i z tym dniem zaczyna też obowiązywać druga część zmian Kodeksu Pracy (pierwsza weszła w życie 1 stycznia 2004). Najważniejsza z nich to powrót do limitowania ilości zawieranych z pracownikiem umów o pracę na czas określony.